Wat de Arbeidsomstandighedenwet van u vraagt, hoe hij zich verhoudt tot het Arbobesluit en de Arboregeling, en welke verplichtingen daar concreet uit volgen.
De Arbeidsomstandighedenwet legt de algemene zorgplicht van de werkgever vast: zorgen voor veilig en gezond werk, en een beleid voeren dat daarop gericht is. De wet werkt vooral met doelvoorschriften; de concrete regels staan in het Arbeidsomstandighedenbesluit, met technisch detail in de Arbeidsomstandighedenregeling en sectorafspraken in de arbocatalogus. De kernverplichtingen zijn de RI&E met plan van aanpak (artikel 5), voorlichting en onderricht (artikel 8), melding en registratie van arbeidsongevallen (artikel 9), een preventiemedewerker (artikel 13), deskundige bijstand met een basiscontract (artikel 14 en 14a) en bedrijfshulpverlening (artikel 15). Handhaving ligt bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Wie de Nederlandse arboregels wil begrijpen, moet eerst de volgorde kennen. De wet zegt wat er bereikt moet worden, het besluit zegt hoe, de regeling geeft het technische detail en de arbocatalogus vertaalt dat naar uw sector.
| Laag | Wat het is | Wat het regelt |
|---|---|---|
| Arbowet | Formele wet | Algemene zorgplicht en doelvoorschriften: wat er bereikt moet worden. |
| Arbobesluit | Algemene maatregel van bestuur | Concrete regels per onderwerp: gevaarlijke stoffen, geluid, fysieke belasting, bouwproces, werken op hoogte. |
| Arboregeling | Ministeriële regeling | Technisch en operationeel detail: grenswaarden, lijsten en procedures. |
| Arbocatalogus | Sectordocument, geen hogere wetslaag | Afspraken tussen werkgevers- en werknemersorganisaties over erkende manieren om de doelvoorschriften te halen. De Arbeidsinspectie gebruikt goedgekeurde catalogi als referentiekader. |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Dit is de kern van wat de Arbowet van elke werkgever vraagt. De artikelnummers zijn geverifieerd tegen de geconsolideerde wettekst; controleer ze opnieuw wanneer u ze in een formeel document overneemt, want nummering kan schuiven bij een wetswijziging.
| Verplichting | Artikel | Kern |
|---|---|---|
| Arbobeleid en zorgplicht | Artikel 3 | Zorgen voor veiligheid en gezondheid bij alle aspecten van het werk, en daar beleid op voeren. |
| RI&E en plan van aanpak | Artikel 5 | Schriftelijke inventarisatie en evaluatie van alle risico's, met een plan van aanpak. |
| Voorlichting en onderricht | Artikel 8 | Medewerkers doeltreffend inlichten over het werk, de risico's en de maatregelen, en toezien op naleving. |
| Melding en registratie ongevallen | Artikel 9 | Meldingsplichtige arbeidsongevallen direct melden aan de Nederlandse Arbeidsinspectie en een ongevallenregister bijhouden. |
| Preventiemedewerker | Artikel 13 | Ten minste een interne deskundige medewerker die de werkgever bijstaat op arbogebied. |
| Deskundige bijstand en basiscontract | Artikel 14 en 14a | Een schriftelijk basiscontract met een arbodienst of bedrijfsarts, en de keuze tussen maatwerk en vangnet. |
| Bedrijfshulpverlening | Artikel 15 | BHV organiseren voor eerste hulp, brandbestrijding en ontruiming. Aantal en deskundigheid volgen uit de RI&E. |
| Psychosociale arbeidsbelasting | Artikel 1 en 3 | Beleid tegen agressie, geweld, intimidatie, pesten, discriminatie en werkdruk. |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Er bestaat sinds 2007 geen vaste wettelijke verhouding meer, zoals een BHV'er per vijftig medewerkers. Het aantal en de deskundigheid volgen uit uw RI&E: de aard van de risico's, de grootte en indeling van het gebouw, de openingstijden, de aanwezigheid van bezoekers en de opkomsttijd van de hulpdiensten bepalen wat genoeg is.
Praktisch betekent dat: uw RI&E moet de onderbouwing van uw BHV-organisatie bevatten. Ontbreekt die onderbouwing, dan is het aantal BHV'ers een aanname, en dat is precies waar het bij een calamiteit misgaat.
VCA is geen wet. Het is een privaat certificatieschema, beheerd door de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), dat opdrachtgevers contractueel eisen. Voor bedrijfscertificering geldt sinds 1 juli 2026 de versie 2026/6.1, die 2017/6.0 vervangt; die vernieuwing raakt de bedrijfscertificering, niet de persoonscertificaten.
Het onderscheid doet ertoe voor uw dossier: aan VCA voldoen betekent voldoen aan de eisen van uw opdrachtgever. Aan de Arbowet voldoen is een wettelijke plicht die daar los van staat. In de praktijk overlappen ze fors, maar een VCA-certificaat is geen bewijs dat uw RI&E in orde is.
De Nederlandse Arbeidsinspectie werkt met een oplopende reeks: een eis tot naleving of waarschuwing bij een lichte overtreding, een directe bestuurlijke boete bij een zwaardere, een preventieve stillegging bij herhaling, en strafrechtelijke vervolging bij opzet of zeer ernstige gevallen.
De boete zelf is een rekensom: een normbedrag per overtreding, gecorrigeerd voor bedrijfsgrootte, vermenigvuldigd met factoren voor de ernst en de gevolgen. Bij een dodelijk arbeidsongeval geldt een factor vijf. Niet melden van een arbeidsongeval waardoor onderzoek onmogelijk wordt, kost 50.000 euro.
Eerlijk gezegd: Bedragen als 'de boete kan oplopen tot X' zeggen weinig zonder die systematiek, want het eindbedrag hangt af van de ernst en de verwijtbaarheid. Wij noemen ze daarom niet los.
Wat hierboven staat is terug te lezen bij de wetgever en de kennisinstellingen zelf. Controleer bij twijfel altijd de bron, ook die van ons.
PreventX is geen gecertificeerde arbodienst en neemt het basiscontract of de bedrijfsarts niet over. Wij werken in de maatwerkregeling naast uw arbodienst: wij leveren de kerndeskundigen en de uitvoering op de werkvloer.