De RI&E benoemt de risico's. Het plan van aanpak bepaalt wat u eraan doet, wie het doet en wanneer het klaar is. Zonder dat laatste is het geen plan.
Het plan van aanpak is het verplichte tweede deel van de RI&E: het legt per gevonden risico vast welke maatregel u neemt, wie die uitvoert en wanneer die klaar is. De volgorde van maatregelen ligt wettelijk vast in de arbeidshygiënische strategie: eerst de bron wegnemen, dan collectieve maatregelen, dan organisatorische maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. De voortgang bespreekt u ten minste jaarlijks met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Een plan van aanpak zonder eigenaar en zonder datum is de meest voorkomende reden dat een RI&E de toets niet doorstaat.
De wet vraagt drie dingen per risico: welke maatregel, binnen welke termijn en door wie. In de praktijk voegen goede plannen daar nog twee kolommen aan toe die het verschil maken tussen een document en een werkend systeem.
Concreet en controleerbaar. Niet 'aandacht voor tilwerk', maar 'twee elektrische pallettrucks aanschaffen en de tilinstructie herzien'.
Een persoon, geen afdeling. Een actie die van iedereen is, is van niemand.
Een datum, afgeleid van de prioriteit uit de evaluatie. Hoge risico's krijgen een korte termijn, en dat moet zichtbaar zijn.
Open, loopt of gereed, met de datum van de laatste wijziging. Dit is wat een inspecteur en uw ondernemingsraad willen zien.
De factuur, de foto, het ondertekende instructieformulier of het keuringsrapport. Een maatregel die op papier gereed is maar nergens uit blijkt, is bij een ongeval geen maatregel.
De arbeidshygiënische strategie is geen advies maar een verplichte volgorde. U mag een hogere trap alleen overslaan wanneer daar een gemotiveerde technische, organisatorische of economische reden voor is, en die motivatie hoort in het plan van aanpak te staan.
| Trap | Wat het betekent | Voorbeeld |
|---|---|---|
| 1. Bronaanpak | Het risico wegnemen bij de bron | Een schadelijke stof vervangen door een minder schadelijke |
| 2. Collectieve maatregelen | Iedereen beschermen, ongeacht gedrag | Afzuiging, machineafscherming, vaste leuningen |
| 3. Organisatorische maatregelen | Blootstelling beperken via werkorganisatie | Taakroulatie, gescheiden looproutes, werkvergunningen |
| 4. Persoonlijke beschermingsmiddelen | Alleen als laatste, en tijdelijk waar mogelijk | Gehoorbescherming, adembescherming, valharnas |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Eerlijk gezegd: Een plan van aanpak dat vooral persoonlijke beschermingsmiddelen voorschrijft, valt bij een toets meteen op. Dat is bijna altijd het teken dat de eerste drie trappen niet serieus zijn overwogen.
Deze drie worden vaak door elkaar gehaald, met als gevolg dat bedrijven denken gedekt te zijn terwijl er een document ontbreekt.
| Document | Waar het over gaat | Wettelijke grond |
|---|---|---|
| Plan van aanpak | De maatregelen die volgen uit de RI&E van uw eigen organisatie | Arbowet artikel 5 |
| V&G-plan | De veiligheid op een concreet bouwproject, per locatie en per fase | Bouwprocesbepalingen van het Arbobesluit |
| Arbobeleid | De doelen en de organisatie van arbozorg, meerjarig en op hoofdlijnen | Arbowet artikel 3 |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
De werkgever bespreekt ten minste jaarlijks met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging welke maatregelen zijn uitgevoerd en wat er blijft liggen. Dat is geen formaliteit: de medezeggenschap heeft instemmingsrecht op belangrijke onderdelen van het arbobeleid, en een plan van aanpak dat elk jaar hetzelfde blijft, is het duidelijkste signaal dat er iets vastzit.
Wat wij daarbij doen is bewust praktisch: de acties uit uw plan van aanpak worden opvolgbaar gemaakt met eigenaar, datum en bewijs, zodat de jaarbespreking over voortgang gaat en niet over waar de stukken zijn.
Wat hierboven staat is terug te lezen bij de wetgever en de kennisinstellingen zelf. Controleer bij twijfel altijd de bron, ook die van ons.
PreventX is geen gecertificeerde arbodienst en neemt het basiscontract of de bedrijfsarts niet over. Wij werken in de maatwerkregeling naast uw arbodienst: wij leveren de kerndeskundigen en de uitvoering op de werkvloer.