Home / Kennisbank / Plan van aanpakArbowet · Arbobesluit
Kennisbank
Het plan van aanpak, het deel dat echt iets verandert.
De RI&E benoemt de risico's. Het plan van aanpak bepaalt wat u eraan doet, wie het doet en wanneer het klaar is. Zonder dat laatste is het geen plan.
Kort antwoord
Het plan van aanpak is het verplichte tweede deel van de RI&E: het legt per gevonden risico vast welke maatregel u neemt en binnen welke termijn. Voor uitvoerbaarheid voegt u een eigenaar, status en bewijs toe. De arbeidshygiënische strategie bepaalt de voorkeursvolgorde: eerst de bron wegnemen, dan collectieve en organisatorische maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. Volg de acties aantoonbaar op en raadpleeg werknemers over relevante keuzes en wijzigingen.
Het plan van aanpak hoort wettelijk bij de RI&E (Arbowet artikel 5) en beschrijft per risico de maatregel en de termijn; een eigenaar, status en bewijs maken het uitvoerbaar en controleerbaar. De maatregelvolgorde volgt de arbeidshygiënische strategie: bronaanpak, collectieve maatregelen, organisatorische maatregelen en als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. De Arbowet schrijft geen algemene jaarlijkse vernieuwingsdatum voor: volg acties doorlopend, houd de RI&E actueel en raadpleeg werknemers bij relevante keuzes en wijzigingen. Het plan van aanpak is iets anders dan een V&G-plan.
Verantwoordelijke redactiePreventX Redactie
Laatst bijgewerkt
De wettelijke kern en de praktische kwaliteitsvelden worden bewust uit elkaar gehouden. Het fictieve voorbeeld bevat geen klant- of werknemersgegevens en de actiecheck slaat geen antwoorden op.
Wat er in het plan van aanpak hoort
Artikel 5 van de Arbowet vraagt dat het plan aangeeft welke maatregelen worden genomen en binnen welke termijn. Voor uitvoering zijn meer velden nodig. De actuele erkenningschecklist voor branche-instrumenten noemt onder meer het beoogde resultaat, verantwoordelijkheid, uitvoerder, middelen, resultaatevaluatie en noodzakelijke verdiepende onderzoeken.
De maatregel
Concreet en controleerbaar. Niet 'aandacht voor tilwerk', maar 'twee elektrische pallettrucks aanschaffen en de tilinstructie herzien'.
De verantwoordelijke rol
Een concrete functierol met mandaat en continuïteit. Leg intern vast wie die rol op dat moment vervult, zonder persoonsnamen onnodig in publieke of breed gedeelde bestanden op te nemen.
De termijn
Een datum, afgeleid van de prioriteit uit de evaluatie. Hoge risico's krijgen een korte termijn, en dat moet zichtbaar zijn.
De status
Open, loopt of gereed, met de datum van de laatste wijziging. Dit is wat een inspecteur en uw ondernemingsraad willen zien.
Het bewijs
De factuur, de foto, het ondertekende instructieformulier of het keuringsrapport. Een maatregel die op papier gereed is maar nergens uit blijkt, is bij een ongeval geen maatregel.
Fictief en semantisch portaalvoorbeeld
Zo blijft één risico van besluit tot bewijs herleidbaar.
Dit voorbeeld laat de gewenste informatieketen zien. Het is geen klantdossier en bevat geen echte organisatie-, locatie- of werknemersgegevens.
Actie LOG-014 · intern fictief voorbeeld
Scheid voetgangers fysiek van de heftruckroute bij expeditie
In uitvoering
Gekoppeld risico
Dagelijkse kruising van voetgangers en intern transport met mogelijk ernstig letsel.
Beoogd resultaat
Voetgangers gebruiken een fysiek afgescheiden route zonder gelijkvloerse kruising in de normale goederenstroom.
Verantwoordelijke rol
Logistiek manager
Uitvoerder
Technische dienst met externe leverancier
Termijn en middelen
Binnen 30 dagen · investeringsbudget en montagestop bevestigd
Gereed-bewijs
Foto's van de afscheiding, aangepaste verkeersplattegrond, vrijgave en aantoonbare instructie.
Effectcontrole
Observatieronde na één en vier weken; afwijkingen en bijna-ongevallen terugkoppelen aan de RI&E.
01Risico vastgesteldRondgang en werknemerssignaal gekoppeld aan dezelfde risicoregel.
02Maatregel vrijgegevenBron- en collectieve oplossing gekozen; eigenaar, termijn en middelen bevestigd.
03Uitvoering aantonenBewijsstukken worden bij de actie bewaard, niet los in e-mail.
04Effect beoordelenPas na controle van gebruik en restrisico gaat de actie naar gereed.
Controleer één actieregel uit uw plan van aanpak. De vinkjes blijven alleen in deze pagina en worden niet opgeslagen of verzonden.
De volgorde die de wet voorschrijft
De arbeidshygiënische strategie is geen advies maar een verplichte volgorde. U mag een hogere trap alleen overslaan wanneer daar een gemotiveerde technische, organisatorische of economische reden voor is, en die motivatie hoort in het plan van aanpak te staan.
De vier trappen, in verplichte volgorde
Trap
Wat het betekent
Voorbeeld
1. Bronaanpak
Het risico wegnemen bij de bron
Een schadelijke stof vervangen door een minder schadelijke
Eerlijk gezegd: Een plan van aanpak dat vooral persoonlijke beschermingsmiddelen voorschrijft, valt bij een toets meteen op. Dat is bijna altijd het teken dat de eerste drie trappen niet serieus zijn overwogen.
Plan van aanpak, V&G-plan en arbobeleid: drie verschillende dingen
Deze drie worden vaak door elkaar gehaald, met als gevolg dat bedrijven denken gedekt te zijn terwijl er een document ontbreekt.
Drie documenten, drie functies
Document
Waar het over gaat
Wettelijke grond
Plan van aanpak
De maatregelen die volgen uit de RI&E van uw eigen organisatie
Arbowet artikel 5
V&G-plan
De veiligheid op een concreet bouwproject, per locatie en per fase
Bouwprocesbepalingen van het Arbobesluit
Arbobeleid
De doelen en de organisatie van arbozorg, meerjarig en op hoofdlijnen
Arbowet artikel 3
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Voortgang, actualisatie en werknemersraadpleging
De Arbowet noemt geen algemene jaarlijkse bespreek- of vernieuwingsdatum voor ieder plan van aanpak. Wel moet de RI&E actueel blijven, moet de werkgever de maatregelen uitvoeren en moeten werkgever en werknemers samenwerken aan het arbobeleid. Sinds 1 juli 2026 geldt werknemersraadpleging voor alle werkgevers: via OR of PVT wanneer die aanwezig is, en alleen als beide ontbreken rechtstreeks met de belanghebbende werknemers.
Maak voortgang daarom bestuurbaar met een passend ritme per risico. Een maandelijkse actielijst voor hoge risico's en een jaarlijkse integrale actualiteitscheck kunnen verstandig zijn, maar presenteer zo'n intern ritme niet als universele wettelijke termijn. Leg per actie eigenaar, datum, status, bewijs en effectcontrole vast.
Zet een actie pas op gereed nadat het effect is gecontroleerd
Een bestelling, instructie of foto bewijst dat iets is uitgevoerd, niet automatisch dat het risico voldoende is verlaagd. Splits daarom uitvoering en effectcontrole. Een actie kan technisch gereed zijn terwijl observatie, meting of werknemersfeedback nog openstaat.
Een controleerbare statusketen voor iedere maatregel
Status
Betekenis
Minimaal bewijs
Open
Maatregel is besloten maar nog niet gestart
Eigenaar, uitvoerder, termijn en benodigde middelen
In uitvoering
Werk is gestart en afhankelijkheden worden gevolgd
Voortgang, besluiten, blokkades en aangepaste planning
Uitgevoerd
De afgesproken verandering is gerealiseerd
Foto, document, meting, vrijgave of registratieresultaat
Effect bevestigd
De beoogde risicoreductie werkt in de praktijk
Observatie, meetresultaat, werknemersfeedback of andere vooraf gekozen acceptatiecriteria
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Eerlijk gezegd: Een maatregel blijft onderdeel van het actuele risicobeeld. Nieuwe incidenten, afwijkingen of wijzigingen kunnen aanleiding zijn om een afgesloten actie opnieuw te openen of de RI&E aan te passen.
Veelgestelde vragen
Wat moet er in een plan van aanpak staan?
Artikel 5 noemt per gevonden risico de te nemen maatregel en de termijn. Voeg voor uitvoerbaarheid ook het beoogde resultaat, een verantwoordelijke rol, uitvoerder, middelen, status, bewijs en effectcontrole toe. De maatregelvolgorde volgt de arbeidshygiënische strategie, van bronaanpak tot persoonlijke beschermingsmiddelen als laatste.
Is het plan van aanpak een apart document?
Het hoort wettelijk bij de RI&E en wordt vaak in hetzelfde document opgenomen. Of het nu een hoofdstuk of een los overzicht is, maakt niet uit, zolang de koppeling tussen risico en maatregel zichtbaar is en de voortgang bijgehouden wordt.
Hoe vaak moet het plan van aanpak worden bijgewerkt?
De wet noemt geen vaste jaarlijkse termijn. Werk het plan bij zodra ervaringen, werkmethoden, omstandigheden of professionele inzichten daartoe aanleiding geven en volg maatregelen volgens hun eigen risicogestuurde termijn. Een periodieke, bijvoorbeeld jaarlijkse, integrale review is goede praktijk maar geen algemene wettelijke vervaldatum.
Wat is het verschil tussen een plan van aanpak en een V&G-plan?
Het plan van aanpak hoort bij de RI&E van uw eigen organisatie en gaat over de maatregelen die u structureel neemt. Een V&G-plan is project- en locatiegebonden en volgt uit de bouwprocesbepalingen van het Arbobesluit. Ze vervangen elkaar niet.
Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering?
De werkgever blijft eindverantwoordelijk; die verantwoordelijkheid is niet uit te besteden. Per actie wijst u wel een interne eigenaar aan. Wij kunnen de uitvoering en de opvolging op de werkvloer overnemen, maar de eindverantwoordelijkheid blijft bij u.
Is een eigenaar per maatregel letterlijk verplicht in artikel 5?
Artikel 5 noemt voor het plan van aanpak expliciet de maatregel en de termijn. Een concrete verantwoordelijke en uitvoerder maken de maatregel bestuurbaar en staan ook in de actuele kwaliteitscriteria voor branche-RI&E-instrumenten. De werkgever blijft wettelijk eindverantwoordelijk, ook wanneer uitvoering wordt gedelegeerd.
Bronnen
Wat hierboven staat is terug te lezen bij de wetgever en de kennisinstellingen zelf. Controleer bij twijfel altijd de bron, ook die van ons.
Arboportaal: werknemersraadpleging vanaf 1 juli 2026De wijziging van artikel 12 Arbowet: alle werkgevers raadplegen werknemers ook over de RI&E; via OR of PVT wanneer aanwezig en alleen als beide ontbreken rechtstreeks.
PreventX Nederland is geen gecertificeerde arbodienst en neemt het basiscontract of de bedrijfsarts niet over. Bij een rechtsgeldig gekozen maatwerkregeling kan een passende bevoegde persoonsdeskundige binnen de eigen scope rechtstreeks worden ingezet; registratie, certificeringsscope en beschikbaarheid worden per opdracht bevestigd. De afspraken horen in het basiscontract en vereisen schriftelijke overeenstemming met OR, PVT of via de cao. Zonder geldige maatwerkroute verloopt de verplichte toetsing via de gecertificeerde arbodienst. Wij coördineren beide routes en blijven aanvullend op uw arbodienst en bedrijfsarts.