De verplichting, de uitzonderingen en de vraag die er in de praktijk toe doet: moet uw RI&E ook getoetst worden, en wanneer niet?
Ja. Elke werkgever met ten minste een werknemer moet een schriftelijke RI&E met plan van aanpak hebben; dat staat in artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet en er is geen ondergrens in personeelsomvang. De vervolgvraag is of die RI&E ook getoetst moet worden. Boven 25 werknemers is er geen uitzondering en geldt de toetsingsplicht onverkort; tot en met 25 werknemers bent u vrijgesteld zolang u een erkend branche-RI&E-instrument gebruikt. Werkt u met een eigen of niet-erkend model, dan geldt de toetsingsplicht ook onder die grens.
Dit is de vraag waar de meeste onduidelijkheid zit, omdat de vrijstelling aan twee voorwaarden tegelijk hangt: de bedrijfsgrootte en het gebruikte instrument. Onderstaande tabel is de volledige regel.
| Uw situatie | Toetsing nodig? | Waarom |
|---|---|---|
| Meer dan 25 werknemers | Ja, zonder uitzondering | Boven deze grens bestaat geen vrijstelling, ongeacht welk instrument u gebruikte. |
| 25 werknemers of minder, met erkend branche-instrument | Nee | Het instrument is al door een kerndeskundige getoetst en staat geregistreerd bij het Steunpunt RI&E. |
| 25 werknemers of minder, eigen of niet-erkend model | Ja | De vrijstelling hangt aan het erkende instrument, niet aan de bedrijfsgrootte alleen. |
| Ten hoogste 40 uur arbeid per week in totaal | Nee | De Checklist Gezondheidsrisico's volstaat en hoeft niet getoetst te worden. |
| Branche-instrument ouder dan vijf jaar zonder vernieuwing | Ja | Zo'n instrument verliest zijn erkenning, en daarmee vervalt de vrijstelling. |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Eerlijk gezegd: Let op de veelgemaakte denkfout: de vrijstelling hangt aan het erkende branche-instrument, niet aan het aantal medewerkers alleen. Een eigen sjabloon uit een sjabloonverzameling telt niet mee, hoe klein uw bedrijf ook is.
Het gaat om werknemers, niet om fte. Uitzendkrachten, oproepkrachten en gedetacheerden die bij u werken tellen in de praktijk mee voor de risico's die u moet inventariseren, want de zorgplicht van artikel 3 gaat over iedereen die onder uw gezag werkt.
Zit u dicht tegen de grens aan, laat dan de telmethode bevestigen voordat u ervan uitgaat dat u vrijgesteld bent. Een verkeerde aanname aan de veilige kant kost een toets; een verkeerde aanname aan de andere kant kost een gebrek in uw dossier.
Een ontbrekende of verouderde RI&E is een van de eerste dingen die de Nederlandse Arbeidsinspectie vaststelt, zeker na een arbeidsongeval. De inspectie kan een eis tot naleving opleggen, een boete geven of bij herhaling het werk stilleggen. Het bedrag hangt af van de ernst, de bedrijfsgrootte en de gevolgen; bij een dodelijk ongeval wordt het normbedrag maal vijf berekend.
Belangrijker dan de boete is wat een ontbrekende RI&E over een organisatie zegt richting opdrachtgevers, verzekeraars en uw eigen mensen. Het herstellen ervan is meestal een kwestie van weken, niet van maanden.
Wat hierboven staat is terug te lezen bij de wetgever en de kennisinstellingen zelf. Controleer bij twijfel altijd de bron, ook die van ons.
PreventX is geen gecertificeerde arbodienst en neemt het basiscontract of de bedrijfsarts niet over. Wij werken in de maatwerkregeling naast uw arbodienst: wij leveren de kerndeskundigen en de uitvoering op de werkvloer.