Wat een risico-inventarisatie en -evaluatie precies is, wat erin hoort, wanneer hij getoetst moet worden en hoe u er een maakt die de Arbeidsinspectie en uw eigen mensen allebei begrijpen.
Een RI&E is de risico-inventarisatie en -evaluatie: het schriftelijke overzicht van alle risico's die het werk voor uw medewerkers meebrengt, met een plan van aanpak dat vastlegt welke maatregelen u neemt, wanneer en door wie. Artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht elke werkgever met ten minste een werknemer tot zo'n RI&E. Heeft u meer dan 25 werknemers, dan geldt geen uitzondering en moet een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige de RI&E toetsen; tot en met 25 werknemers bent u vrijgesteld zolang u een erkend branche-RI&E-instrument gebruikt. PreventX maakt de RI&E en toetst hem met vier kerndeskundigen in eigen huis, aanvullend op uw arbodienst en bedrijfsarts.
De wet vraagt geen dik rapport, maar wel een compleet en actueel beeld. Een RI&E die de toets doorstaat, doet vier dingen: hij benoemt de risico's, weegt ze, koppelt er maatregelen aan en legt vast wie die maatregelen uitvoert en wanneer.
Alle risico's die het werk meebrengt, per functie, werkplek en arbeidsmiddel. Ook de risico's voor bijzondere groepen: jongeren, zwangere medewerkers, uitzendkrachten en medewerkers die alleen werken.
Hoe groot is de kans, hoe ernstig het gevolg, hoeveel mensen worden blootgesteld. Deze weging bepaalt de volgorde in het plan van aanpak, en die volgorde is precies wat een inspecteur wil zien.
Per risico de maatregel, de verantwoordelijke en de datum. De arbeidshygiënische strategie schrijft de volgorde voor: eerst de bron aanpakken, dan collectieve maatregelen, dan organisatorische maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen.
Valt u onder de toetsingsplicht, dan beoordeelt een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige of de RI&E volledig, actueel en betrouwbaar is, en geeft een toetsingsverklaring af.
De RI&E is geen eenmalig document. Bij een nieuwe machine, een verhuizing, een andere werkwijze, een reorganisatie of na een ongeval hoort hij bijgewerkt te worden. De voortgang van het plan van aanpak bespreekt u jaarlijks.
Toetsen mag alleen een gecertificeerde arbodienst of een gecertificeerde arbokerndeskundige. Er zijn vier kerndeskundigen: de hoger veiligheidskundige (HVK), de arbeidshygiënist, de arbeids- en organisatiedeskundige (A&O) en de bedrijfsarts. De eerste drie zijn persoonsgecertificeerd, de bedrijfsarts is BIG-geregistreerd.
Let op de meest gemaakte fout: de middelbaar veiligheidskundige (MVK) is een echte certificering, maar geen kerndeskundige. Een MVK mag de RI&E niet toetsen. Sinds het vernieuwde certificatieschema van 1 januari 2025 toetst bovendien elke kerndeskundige uitsluitend het eigen vakgebied. Een brede RI&E met gevaarlijke stoffen, werkdruk en machineveiligheid raakt daardoor meerdere disciplines tegelijk.
Dat is precies waarom wij deze pagina schrijven zonder omhaal: PreventX heeft de vier kerndeskundigen in eigen huis en kan de RI&E dus maken en volledig laten toetsen zonder dat u er een derde partij bij hoeft te zoeken.
| Discipline | Toetst het domein | Registratie |
|---|---|---|
| Hoger veiligheidskundige (HVK) | Veiligheid: machines, werken op hoogte, brand, elektrische veiligheid | Persoonscertificaat, schemabeheer Hobeon SKO |
| Arbeidshygiënist | Blootstelling: gevaarlijke stoffen, geluid, klimaat, biologische agentia | Persoonscertificaat, schemabeheer Hobeon SKO |
| Arbeids- en organisatiedeskundige (A&O) | Psychosociale arbeidsbelasting, werkdruk, organisatie van het werk | Persoonscertificaat, schemabeheer Hobeon SKO |
| Bedrijfsarts | Het medische domein en het gezondheidskundig onderzoek | BIG-registratie |
| Middelbaar veiligheidskundige (MVK) | Mag adviseren en uitvoeren, maar toetst niet | Persoonscertificaat, geen kerndeskundige |
Veeg opzij om de hele tabel te zien
Eerlijk gezegd: Wij noemen de discipline en het type certificering, nooit een certificaatnummer. Een nummer zegt niets over de kwaliteit van een toets en hoort niet op een publieke pagina.
De regel is korter dan hij lijkt. Heeft u meer dan 25 werknemers, dan bestaat er geen uitzondering: uw RI&E moet getoetst worden, ongeacht welk instrument u gebruikte. Heeft u 25 werknemers of minder, dan hangt het af van het instrument. Gebruikte u een erkend branche-RI&E-instrument dat op het moment van vaststellen erkend was, dan bent u vrijgesteld. Gebruikte u een eigen of niet-erkend model, dan moet u wel laten toetsen.
Er is nog een kleine uitzondering aan de onderkant: werkt u in totaal ten hoogste veertig uur per week, dan volstaat de Checklist Gezondheidsrisico's en hoeft die niet getoetst te worden.
Wij zeggen dat er liever bij dan omheen. Valt u onder de vrijstelling, dan is er geen reden om een toets te kopen. Groeit u door de 25 heen of verliest uw branche-instrument zijn erkenning, dan verandert dat, en dan hoort u dat van ons te horen voordat een inspecteur het zegt.
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een licht gebrek een eis tot naleving of een waarschuwing geven, en bij een zwaardere overtreding direct een bestuurlijke boete opleggen. Bij herhaling volgt een preventieve stillegging; bij opzet of zeer ernstige gevallen kan het strafrechtelijk worden.
Er is geen vast boetebedrag te noemen, en wie dat wel doet, verkoopt bangmakerij. Het eindbedrag is een normbedrag, gecorrigeerd voor bedrijfsgrootte en vermenigvuldigd met factoren voor de ernst en de gevolgen. Bij een dodelijk arbeidsongeval wordt het normbedrag maal vijf berekend. Wie een arbeidsongeval niet direct meldt waardoor onderzoek onmogelijk wordt, krijgt een aparte boete van 50.000 euro.
Eerlijk gezegd: Wat wij wel beloven: aantoonbaar voldoen aan de Arbowet, wat het boeterisico verlaagt. Wat wij niet beloven: dat u nooit een boete krijgt. Die garantie kan niemand geven, want het oordeel hangt af van de ernst en de verwijtbaarheid.
Zo ziet een RI&E-traject eruit wanneer wij het uitvoeren. De doorlooptijd hangt af van het aantal locaties en functies; wij noemen die pas na de intake, omdat een getal zonder uw context niets waard is.
Wij brengen in kaart hoeveel medewerkers, locaties en functiegroepen er zijn, welke arbeidsmiddelen en stoffen er in huis zijn en of er een erkend branche-instrument voor uw sector bestaat. Daaruit volgt meteen of u onder de toetsingsplicht valt.
Bestaande RI&E, plan van aanpak, ongevallenregister, keuringsrapporten, veiligheidsinformatiebladen en instructies. Wat er al is, gebruiken wij; wij beginnen niet opnieuw om het opnieuw beginnen.
Observatie van het werk zoals het echt gebeurt, met gesprekken op de werkvloer. Hier komen de risico's naar boven die geen enkel formulier vangt, van een geblokkeerde nooduitgang tot een werkinstructie die niemand meer volgt.
Elk risico krijgt een kans, een gevolg en een blootstelling, zodat de prioriteitenvolgorde onderbouwd is en niet op gevoel berust.
Per risico een maatregel volgens de arbeidshygiënische strategie, met een eigenaar en een datum. Zonder eigenaar en datum is het geen plan van aanpak maar een verlanglijst.
Onze kerndeskundigen toetsen elk het eigen vakgebied en geven de toetsingsverklaring af. Daarna bespreekt u de RI&E met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging en houdt u hem beschikbaar voor uw medewerkers en voor de Arbeidsinspectie.
Wat hierboven staat is terug te lezen bij de wetgever en de kennisinstellingen zelf. Controleer bij twijfel altijd de bron, ook die van ons.
PreventX is geen gecertificeerde arbodienst en neemt het basiscontract of de bedrijfsarts niet over. Wij werken in de maatwerkregeling naast uw arbodienst: wij leveren de kerndeskundigen en de uitvoering op de werkvloer.